Nisan-Mayıs-Haziran 2017 | Sayı: 1

riz bir yanıt olarak görülebilse de asıl cevap binanın yapısal gü- venliği, binanın içerdikleri ve en önemlisi de insan güvenliği de dahil kompleks ilişkilerin değerlendirilmesini gerektirir. Bu dengeyi yakalamak yangın tespit ve söndürme sistemi gibi te- mel yangından korunma prensiplerinin dikkatlice değerlendi- rilmesini gerektirir. Öncelikle, tarihi binalarda herhangi bir yan- gından korunma sistemi (veya başka modern sistem ve ekip- manlar) kurulumu; 1. Zorunlu – Yangın sistemi yaşamın, binanın ve içer- diklerinin güvenliğini sağlayabilecek özelliklere sa- hip olmalıdır. 2. Riske uygun – Kurulan tüm sistemler göz önüne alı- nan risklere uygun olmalıdır. 3. Mevzuat ile uyumlu – Sistemler performans bazlı sis- teme ve yasal olarak gerekli güvenlik standartlarına uygun olarak kurulmalıdır. 4. Minimum düzeyde bozulma yaratacak şekilde - Yan- gın sistemlerinin kurulumunda yapılacak müdaha- le tarihi yapıya minimum düzeyde zarar verecek şe- kilde olmalıdır. 5. Hassas bir şekilde entegre edilmiş – Kurulan sistem tarihi doku ve ayrıntılar ile benzer şekilde entegre edilmelidir. 6. Tersine çevrilebilir – Yangın sistemi “tak, çıkar” kuru- lum felsefesine uygun olmalıdır. 4. OTOMATİK YANGIN SÖNDÜRME SİSTEMLERİNİN KULLANIMI İngiltere, Amerika ve Kanada’nın yangın söndürme sistemi kurulumu üzerine tecrübeleri açıkça göstermektedir ki çoğu durumda, iyi tasarlanmış bir yangın söndürme sistemi binada- ki kaçış yollarındaki ya da yangın ve duman yayılımını önleme konusundaki eksiklikleri telafi edebilmektedir. Devlet kontro- lündeki 17. Yüzyıldan kalma A-Sınıfı listesinde yer alan bir ta- rihi anıt olan Corgraff Şatosunda, otomatik yangın söndürme sisteminin kurulması ile birçok fayda sağlanmıştır: • Kaçış için tehlike arz eden ahşap merdivenler kullanıla- bilir hale gelmiştir. • Halka açık mülkler için geçerli yangın güvenliği mevzu- atına uyum sağlanmıştır. • Yılın üç ayında itfaiyenin son derece sınırlı olarak hizmet verebileceği ve bölgede yangın için gerekli suyun sağla- namadığı bir mülkün korunması sağlanmıştır. Otomatik yangın söndürme sistemlerinin yararı sadece yangı- nı tespit edip bildirmek değildir, aynı zamanda yangına müda- halede de bulunur. İyi bir şekilde tasarlanmış, kurulumu ve ba- kımı yapılmış bir sistem en azından yangını küçük bir alanda tu- tarak oluşabilecek zararı azaltacaktır. Nitekim çoğu durumda bi- nada yer alan yangın söndürme sistemi itfaiye gelmeden yangını söndürmeyi başaracaktır. Yangın söndürme sisteminin oluşabi- lecek zararı minimize etme potansiyeli özellikle tarihi dokuya ya da eşsiz parçalar içeren tarihi yapılarda önemli hale gelmektedir. Farklı söndürme ekipmanları, yangın söndürme araçları ve tekniklere sahip çeşitli otomatik yangın söndürme sistemleri bulunmaktadır. Her bir koruma sisteminin belirli koşullar için uygunluğu olası yangın türü de dâhil olmak üzere bir dizi fak- tör tarafından belirlenir. a) Su Bazlı Sistemler Sağlık, güvenlik ve çevreye minimum etkiye sahip, bulunması kolay, düşük maliyetli bir yangın söndürücü olan su, yangınla- rın büyük bir kısmı için en uygun söndürme aracı olarak kabul edilmektedir. Su bazlı iki temel söndürme sistemi bulunmak- tadır; ilki yağmurlama sistemleri ve diğeri ise su sisi sistemleri- dir. Bu iki sistem, tasarım, maliyet ve uygulama açısından bir- birinden tamamen farklı olması nedeniyle iki ayrı başlık altın- da incelenecektir. b) Yağmurlama Sistemleri 140 yıldan fazladır kullanılan yağmurlama sistemi en eski yangınla mücadele sistemlerinden birisidir. Bilinen en eski ku- rulumlar 1852 ile 1860 yılları arasında İngiliz ve Amerika pamuk fabrikalarındadır. En ilkel sistemin ise 1812’lerin başında Lond- ra’daki Drury Lane Royal Tiyatrosu’nda kurulduğu bilinmektedir. Sıklıkla, meydana gelebilecek olası su hasarları gerekçesiy- le yağmurlama kurulumlarına karşı çıkılmaktadır. Popüler algı- nın aksine, ateşin yakınında olan yağmurlama başlıkları devre- ye girerek yangın için gereken su miktarını minimum düzeyde tutmaktadır. Yangının büyümesini önlemek için hemen devre- ye giren otomatik yağmurlama ya da yangını söndürmek için devreye giren tüm sistemin meydana getireceği su kaynaklı ha- sarlar, itfaiyenin hortumları ile gelişmiş bir yangını söndürmek için yangına müdahale ettiği sırada oluşacak hasarla karşılaş- tırıldığında önemsiz kalacaktır. Yağmurlama başlıklarında ya da dağıtım borularında mey- dana gelebilecek su kaçakları ile ilgili endişeler de çoğunluk- la dile getirilmektedir. Aslında, sıkı bir şekilde kalite güven- ce sistemi tarafından tetkik edilmiş, üçüncü parti sertifikalan- dırma kuruluşu tarafından kontrol edilmiş, düzgün bir şekilde kurulmuş olan yağmurlama sistemi diğer su sağlayıcı sistem- lere oranla çok az bir ihtimalle su kaçağı oluşturur. Son bir gü- venlik önlemi olarak, sistem su sızıntısını otomatik kontrol et- mekte ve herhangi bir sızıntı tespit ettiğinde uyarı vermektedir. Bu alarm elektrik sisteminden bağımsız olarak su ile devreye girmektedir. Çoğu modern sistem su akışını elektriksel olarak kontrol eden ve genellikle yangın tespit kontrol paneline bağ- lı olan alarm vanasına sahiptir. Böylece, yangın tespit edildiği anda yağmurlama sisteminin devreye girmesi ile itfaiyeye de haber verilmektedir. Yağmurlama sisteminin ayrıntılı özellikleri belirlenirken sis- temde kullanılan suyun sertlik derecesi ve benzeri yapısı hesa- ba katılmalıdır. Sistemi meydana getiren malzemelerin seçimin- de de malzemelerin birbirlerine olan etkileri göz önüne alınma- lı, örneğin, malzemelerin etkileşimi nedeniyle elektrolit reaksi- yonu sonucu korozyon meydana gelebilir. Bazı durumlarda, yağmurlama sisteminin kurulumu daha uygun sigorta koşulları ile ödüllendirilmektedir. Oteller, ba- TÜYAK Yangın Mühendisliği Dergisi, Sayı 1, s 40-43, 2017 42 TÜYAK YANGIN MÜHENDİSLİĞİ SAYI 1

RkJQdWJsaXNoZXIy OTEzMQ==