Nisan-Mayıs-Haziran 2017 | Sayı: 1

kım evleri ve ofisler gibi ticari riskler için büyük indirimlerin yanı sıra mülklerin yılın büyük bölümünde boş bırakılması du- rumunda daha düşük vergi kesintileri ve genişletilmiş teminat sağlanabilmektedir. Kurulum Standartları Yağmurlama sistemi tasarım ve kurulumu “EN 12845 – Sabit yangın söndürme sistemleri - Otomatik yağmurlama sistem- leri - tasarım, montaj ve bakım: 2009” standardına uygun ola- rak yapılmalıdır. Yağmurlama Sisteminin Bileşenleri Yağmurlama sistemi birçok bileşenden oluşmaktadır ve tüm bu bileşenler geleneksel yapılara yapılacak kurulumlarda dik- katli bir şekilde tasarlanmalıdır. Çoğu konut dışı binada sistem bileşenleri: Su kaynağı, pompa ya da pompalar, alarm vanası, mekanik yerel alarm, durdurma, test ve tahliye vanaları, boru hatları şebekesi ve yağmurlama başlıklarıdır. Eğer yangın riski, yangın söndürücüler tarafından etkisiz hale getirilebilecek bir seviyede ise yağmurlama sistemi büyük oran- da (>%97) başarı elde edebilmektedir. Binada yer alan diğer ko- ruyucu elemanlar da bu orana katkı sağlamaktadır. Birçok fak- tör harcanan su oranını etkilemektedir. Bu faktörler her bir baş- lığa dağıtım sistemi tarafından iletilen su miktarı, başlık sayısı ve seçilen başlığın etki alanı örnek verilebilir. c) Su Sisi Sistemleri: Tarihi binalar için bir diğer uygun su bazlı sistem su sisi sis- temi olabilir. Yapılan araştırma ve geliştirmelerden faydalana- rak geliştirilen su sisi sistemi, yüzeysel olarak konvansiyonel yağmurlama sistemlerine benzer şekilde, yağmurlama başlık- larından sis ya da sprey şeklindeki suyu ortama vermektedir. Aslında, bu sistem geleneksel yağmurlama sisteminin birçok avantajına sahiptir. Konvansiyonel yağmurlama başlıklarından yüksek basınç- larda (110 bara kadar) su sisi üreten sistemlerden, düşük ba- sınçta sprey şeklinde su sisi içeren sistemlere kadar birçok ta- sarım mevcuttur. Su, ya pompa marifetiyle ya da nötr bir gaz ile hızlandırılarak yangın mahalline gönderilmek üzere kurulan lülelerden (nozul) geçirilerek başlıklardan dışarıya dağıtılır. Su sisi sistemlerinin söndürme mekanizması suyun soğutma etki- sini, suyun buharlaşırken ortamdan önemli miktarda ısı çekme- si ve oksijenin yerini kaplayarak hacimden oksijeni uzaklaştır- ması sonucu yangının gelişimini engellemesi ve yanma reaksi- yonunu yavaşlatmasını temel almaktadır. Yağmurlama sistemleri ile kıyaslandığında su sisi sistemleri yangınla mücadele etmek için daha az su kullanmakta ve do- layısıyla daha az su depolama gerekliliği oluşturarak önemli miktarda maliyet tasarrufu sağlamaktadır. Ayrıca su sisi siste- mi, konvansiyonel yağmurlama sisteminin pompalarının yerleş- tirilebileceği alanın çok küçük olduğu durumlarda da kurulum konusunda bir avantaj sunmaktadır. Buna ek olarak bu sistem ile yangına müdahale anında sudan kaynaklanabilecek zarar- lar da minimuma inmektedir. Su sisi kullanımında öncü uygulamalar arasında Londra’daki Ulusal Portre Galerisi ve kundaklama riski taşıyan çok eski Nor- veç Kiliseleri gösterilebilir. Tarihi binalar içindeki en büyük uy- gulama Washington DC’de bulunan Ulusal Sanat Müzesi olduğu bilinmektedir. Ayrıca Venedik’in büyük saraylarında da önem- li ölçüde su sisi sistemi kuruludur, ancak bu sistemler sadece çatıları korumaktadır. Bunun yanında birçok otelde de su sisi sistemi ile yangından korunma sağlanmaktadır. Yazım esnasında, su sisi sistemleri için yayınlanmış Avrupa standardı bulunmamakla birlikte, CEN TS 14972: 2011 standar- dının 2017’de EN standardına dönüştürülmesi çalışmaları de- vam etmektedir. Bu standart farklı uygulamalar için sistem bi- leşenlerine ait standartlar ile test protokollerini kapsayacaktır. Kapalı ve büyük hacimli alanlarda bu sistemlerin kullanımı ile ilgili birçok çalışma yapılmıştır. Yüksek tavanlı ve geniş zemin alanına sahip yerlerde potansiyel yangınlara müdahale edebi- lecek etkin lüle (nozul) dağılım düzeninin tasarlanması önem- li bir sorun olabilmektedir (buna rağmen Stirling Kalesindeki 6 m yüksekliğindeki oda için yangın söndürme sistemi olarak su sisi sistemi kullanılmıştır). Yapılan testler su sisi sisteminin tasarımı sırasında korunan alandaki hava hareketinin de dikkatle ele alınması gerektiğini belirtmiş ve önemli ölçüdeki hava hareketlerinin sistemin et- kinliğini etkilediğini ortaya koymuştur. Ayrıca, su sisi sistemle- ri, konvansiyonel yağmurlama sistemlerine göre için için yan- ma şeklindeki yangınlarda daha az etkilidir. Yapılan bir testte, hücresel arşiv depolarındaki su sisi sistemlerinin etkinliği de- nenmiş ve sonuç hayal kırıklığı yaratmıştır. Bu ve diğer sınırlayıcı etkenler, personelin varlığı ve yangı- nın tespit şekli yangından korumada kullanılacak sistem tipi- nin seçiminde dikkatli bir teknik değerlendirme yapılmasını gerektirmektedir. Bu değerlendirme her bir su sisi sisteminin yağmurlama sisteminden farklı olarak korunacak alana özel olarak tasarlanması gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır. Şu an için su sisi sistemlerinin tasarımı ile ilgili bir standart olmadı- ğından üreticilerin ürün ile ilgili iddiaları dikkatle incelenme- lidir. Çoğu su sisi sistemi ve teknolojileri deniz uygulamala- rı baz alınarak tasarlandığından doğrudan bina korumasında kullanım için uygun olmayabilir. Bu sorunlar zamanla çözüle- cek olsalar da, su sisi sistemleri ile ilgili tasarım ve standartlar ile ilgili sorunlar çözülene ve yukarıda adı geçen Avrupa Stan- dartları yayınlanana kadar geniş alanların ya da binanın tama- mının korunmasında kullanılacak su sisi sistemleri konusun- da dikkatli olunmalıdır. 5. SONUÇ Çoğu durumda, restore edilen tarihi binalarda yangın söndür- me sisteminin kullanımı birçok fayda sağlayacaktır. Modern yapı düzenlemelerine ve yangın güvenliği mevzuatına uyum sağla- manın yanı sıra, yangın söndürme sistemi daha az zarara neden olmakta ve konvansiyonel kaçış rotası ve yangın kompartman- ları yaklaşımına oranla daha elverişli olmaktadır. TÜYAK Yangın Mühendisliği Dergisi, Sayı 1, s 40-43, 2017 TÜYAK YANGIN MÜHENDİSLİĞİ SAYI 1 43

RkJQdWJsaXNoZXIy OTEzMQ==