Nisan-Mayıs-Haziran 2017 | Sayı: 1

le elde edilen hava akımını sağlamak için tünel havalandırma fanları çalıştırılacaktır. Trenin yakınındaki bacada bulunan ilgili fanlar emme veya basma modunda çalıştırılacak yani tünelin bir ucundaki fanlar boşaltma durumundayken diğer uçtakiler bes- leme durumunda çalıştırılacak böylece besleme ucundan bo- şaltma ucuna hava akımı sağlanacaktır. Bu çalışma tarzı, ma- nuel olarak veya sinyal sistemiyle uzun bir süre tren geçmediği tespit edildiğinde otomatik olarak başlatılabilir. Yangın sırasında ise yolcuların ve işletme personelinin gü- venli tahliyesini sağlamak ve acil durumda personelin yangın alanına yaklaşmasını kolaylaştırmak ve tünellerde hava akımı- nı kontrol altına almak için ayrıca tünel havalandırma sistemi kurulur. Tünel havalandırma sisteminin amacı yanma ürünle- rinin etkisini ve hava sıcaklığını azaltmak için yangın alanına temiz hava verilerek yolculara ve işletme personeline kaçış sü- resi boyunca uygun ortam şartlarının sağlanmasıdır. Bu siste- min ana bileşeni ise yine TVF fanlarıdır. Bir yer altı istasyonu- nun peron katında veya tünelde meydana gelen yangında bu fanlar devreye alınmaktadır. Şekil 3’te A ve B iki istasyon arasında çıkabilecek bir yangın için belirlenen bir kaçış senaryosu görülmektedir. Burada istas- yonlardan biri emiş yaparken, yolcuların kaçtığı taraftan ise te- miz hava basılmaktadır. 4. ACİL DURUM YANGIN YÜKÜ VE DUMAN MİKTARININ BELİRLENMESİ Şişli metro istasyonunda acil durum şartları için yangının çıkış noktasına, yangın yüküne, bağlı olarak farklı yangın senaryola- rı geliştirilmiş ve yolcu için güvenli kaçış yolunu sağlayacak ha- valandırma sistemi bu senaryolara göre çalıştırılmaktadır. Acil durum şartlarında en önemli konu yangın yüklerinin belirlen- mesi ve yerlerinin tanımlanması ile senaryoların oluşturulma- sıdır. Çalışmada acil durum analizlerinde ele alınan temel pa- rametreler: 1- İstasyon tipi, 2- Yangın yükü, 3- Yangının konumu olarak belirlenmiştir. Bu parametrelere bağlı olarak ise duman miktarı, kritik hız, tahliye süreleri ve fan kapasiteleri hesaplan- mış ve irdelenmiştir. Yangın yüklerinin belirlenmesi hakkında yapılmış ve ulusla- rarası kaynaklarda yayınlanmış muhtelif çalışmalar mevcuttur. Yangın yükü ve yangının gelişimi ile ilgili NFPA 204’te yangın es- nasında açığa çıkan enerji yani yangın yükü ile yangın süresi ara- sındaki bağıntı = α g t 2 eşitliği ile verilmektedir. Bu denklemde yangın yükünün 1000 kW değerine ulaşma süresi ile yangının karakteristiği arasındaki ilişkisi NFPA 204’te yangın sınıflandır- ması olarak verilmiştir (Tablo 1). Burada eğer yangın 1000 kW değerine 75 saniyede ulaşıyor- sa çok hızlı, 150 saniyede ulaşıyorsa hızlı, 300 saniyede ulaşı- yorsa orta hızlı ve 600 saniyede ulaşıyorsa yavaş gelişen yan- gın olduğu ifade edilmiştir. Yangın olayında, yanmanın başla- dığı andan itibaren zamana bağlı olarak değişen miktarlarda ısı enerjisi içinde bulunulan ortama verilmektedir. Bazı yan- gın olaylarında çok kısa sürede yüksek miktarda enerji açığa çıkarken, bazı yangın şekillerinde uzun bir zaman diliminde ısı açığa tedrici olarak çıkmaktadır. İstasyonlardaki yangın tipleri incelendiğinde 1 MW mertebesindeki ufak bavul yangınları ile trende meydana gelebilecek büyük kapasiteli yangınlar söz ko- nusu olabilmektedir. Bu çalışmada tren yangını sırasında açı- ğa çıkan ısı enerjisi miktarı diğer küçük yangın yükleri yanında çok büyük olacağı için ön plana alınmıştır. Yangın yükü hesabı yapılırken tren araç yangını süresince açı- ğa çıkan enerjinin değişimi de göz önüne alınmıştır (Şekil 3) [1]. Bu değişim incelendiğinde tren yangınlarında, yangında anlık Şekil 2. İki istasyon arası çıkacak bir yangın için düzenlenen kaçış senaryosu şematiği Tablo 1. NFPA 204’te Yangın Sınıflandırması [2] SINIF 1000 kW’a erişinceye kadar geçen süre (s) Çok hızlı 75 Hızlı 150 Orta 300 Yavaş 600 Tünelden Duman Atışı TÜNEL Tünel Havalandırma Şaftı Tünel Havalandırma Şaftı Tünele Temiz Hava Girişi Tünel Havalandırma Şaftı Tünel Havalandırma Fanı By-pass damperleri Kapalı Tünel havalandırma fanı damperleri Açık TÜYAK Yangın Mühendisliği Dergisi, Sayı 1, s 46-52, 2017 48 TÜYAK YANGIN MÜHENDİSLİĞİ SAYI 1

RkJQdWJsaXNoZXIy OTEzMQ==