Ekim-Kasım-Aralık 2017 | Sayı: 3

ki çalışanların hepsi tahliye edilememektedir ve bu da insan- ların dumandan boğulup ölmelerine yol açabilmektedir. Seçi- len bina kuzey ve batı tarafında olmak üzere iki tahliye merdi- venine sahiptir. Batı tarafındaki merdiven boşluğundan önce bir yangın ön odası ve doğu tarafındaki merdiven boşluğun- dan önce bir ortak alan bulunmaktadır. Batı tarafındaki tahli- ye merdivenleri batı çıkışının ilk katına denk gelmektedir. Doğu tarafındaki merdiven boşluğuna ise doğu tarafındaki çıkış denk gelmektedir. Çalışma sonuçlarına göre batı tahliye noktasın- dan 93 kişi 36.83 saniyede tahliye edilmiştir ve nihai olarak per- sonel 978.94 saniyede tahliye olmuştur, ortalama tahliye sevi- yesi 5.92x10-6; doğu tahliye noktasından 347 kişi tahliye edil- miştir ve ilk olarak 46.93 saniyede tahliye olmuş ve nihai ola- rak 989.94 saniyede tahliye tamamlanmıştır, ortalama tahliye seviyesi 22.08 x10-6. İki tahliye merdiveninde trafik yön etki- si net değildir, binadakilerin %78.9’u doğu tahliye merdiven- lerini seçerken, sadece %21.1’i batı çıkışını tercih etmiştir. Bu- nun sebebi personelin en sık olarak kullandıkları tahliye yolu- nu kullanmayı seçmeleridir. Her ne kadar bina kullanıcıları ya- kın zamandaki kanal tahliyesinde seçilmiş olsalar da tahliye simülasyonu bina kullanıcılarının doğu duvarı tarafındaki ka- nalın batı yakası boyunca tahliyesinden sonra bina kullanıcı- larının büyük kısmının doğu tahliye merdivenine girmek için yangın olan odaya girdiklerini göstermiştir. Tahliye merdiveni- nin batı yakası tahliye sırasında kalabalık hale geldiği için in- sanlar en yakın zamanda kullandıkları tahliye yolunu seçmek- tedirler ve personel için ise doğu tahliye merdivenlerine dön- mek kolay olmaktadır. 4. SONUÇ Bu makale Çin’de bulunan ve emeklilerin yaşadığı bir binada- ki yangın tehlikesinin simülasyonunu ortaya koymakta ve Şan- gay kentinde bulunan bu binada çıkan bir yangını tarif etmek- tedir. Modellemede kullanılan bu bina 5-28 mimari tasarım for- muna sahiptir ve duman ve personel tahliye simülasyonu için baca gazı simülasyon yazılımı CFAST ve personel tahliye yazılı- mı Building EXODUS (V40.6) kullanılmıştır. Çalışma sonucunda şu çıkarımlara varılmıştır. (1) Yüksek binalardaki ‘baca etkisi’ sebebi ile duman özellikle kule tarzı yüksek binalarda hızlı şekilde bina içerisinde ya- yılmakta ve özellikle tahliye alanlarında birikmektedir. Bu- ralarda artan CO konsantrasyonu ise insanlar için boğulma riski arz etmektedir. (2) Yüksek bina oda galerileri, örneğin galeri setleri etkin bir şe- kilde otomatik yağmurlama sistemini ve otomatik duman atma sistemini devreye sokabilir, baca gazı sıcaklığının azal- tılmasına yardımcı olabilir ve duman yayılma etkilerini azal- tıp personel tahliyesi için ilave zaman sağlayabilir. (3) Yüksek binalardaki duman geçirmeyen merdiven boşlukları ve kapalı merdiven boşlukları yangın kapılarına sahiptir ve bunların kapalı kalmaları gereklidir, eğer kapı kapanmaz- sa bu, ‘baca etkisini’ artırmakla kalmaz aynı zamanda du- manın kolay bir şekilde yangın tahliye merdivenlerine sız- masına yol açar ve bina kullanıcıları ve personelin tahliye- sini zorlaştırır. (4) Yüksek binalar, yani 18 kat ve üzerindeki binaların yangın- dan korunma tasarımlarına yönelik mevzuata göre binada iki ayrı tahliye merdiveni bulunmalıdır ve bunun gerçekleş- tirilemediği durumlarda makas türü merdiven boşluğu kul- lanılabilmektedir. Mevzuatta bu merdivenlerin tam lokas- yonları ile ilgili net bir spesifikasyon bulunmamakla birlik- te, tek bir tarafta iki tahliye merdiveni kullanılması tahliye yolları üzerinde sıkışmalara yol açmaktadır. İki tahliye mer- diveninin lokasyonlarının birbirinden uzak olması ise tahli- yenin etkinliğini artırma hedefinin elde edilmesini sağlaya- caktır. (5) İnsan müdahalesi tahliye sırasında özellikle önemli olmak- tadır ve kullanılan iki tahliye merdiveninin kullanım verim- liliğinin artırılması anlamında her katta bir tahliye yönerge- si bulundurulması önemli olacaktır. Bu tür bir yönergenin kullanılması panik sebebi ile oluşabilecek sıkışmaları ön- leyecektir. Buna ilave yüksek binalarda olarak yangın acil durum tatbikatları da personel tahliyesi anlamında fayda- lı olacaktır. KAYNAKLAR [1] Fire Tactics Web Site, 2003. Operational Aspects of High-Rise Fire Fighting, www.firetactics.com/HIGH-RISE.htm. [2] Lay, S., 2007. Alternative Evacuation Design Solutions for High- Rise Buildings, Struct Design Tall Spec Build 16, p. 487. [3] Oven, V.A., Cakici N., 2009. Modelling The Evacuation of a High- Rise Office Building in Istanbul, Fire Safety Journal 44(1), p. 1. [4] Gwynne, S., Galea E.R., Oern M., et al, 1999. A Review of The Methodologies Used in The Computer Simulation of Evacuation From The Built Environment, Building and Environment, 34(6), p. 741. [5] Chow, W.K, Chow, C.L., 2005. Evacuation with Smoke Control for Atria in Green and Sustainable Buildings, Building and Environment 40(2), p. 195. [6] Pidd, M., de Silva, F.N., Eglese R.W., 1996. A Simulation model for Emergency Evacuation, European Journal of Operational Research 90(3), p. 413. TÜYAK Yangın Mühendisliği Dergisi, Sayı 3, s 44-47, 2017 TÜYAK YANGIN MÜHENDİSLİĞİ SAYI 3 47

RkJQdWJsaXNoZXIy OTEzMQ==