Ekim-Kasım-Aralık 2017 | Sayı: 3

62 TÜYAK YANGIN MÜHENDİSLİĞİ SAYI 3 4.3 Aşırı Basınç Problemine Karşı Relıef Damper Kullanımı Karşı ağırlıklı (counter weighted), Üst menteşelerinden sa- bitlenen ağırlık yerçekimli (gravity), Elektrik motorlu, Gazın boşalma aktivasyonu ile çalışan olmak üzere pnömatik dört grupta toplanabilir. En çok tercih edilen karşı ağırlık prensibiyle çalışan (coun- ter weighted flap vent) damperlerin basit ve güvenilir bir yapı- sı vardır. Menteşeler, klapelerin ağırlık merkezinin orta noktası- na yakın bir yere sabitlenir. Efektif olarak çalışır ve gereksiz ba- sınç değişimlerinden etkilenmez. 80 Pa basınçta açmaya baş- laması ve 95- 100 Pa değerinde ise tamamen açması hedeflenir. Bu özelliğin test edilmiş ve sertifikalandırılmış olması önem- lidir. Aksi halde oda da normal koşullarda sızdırmazlık prob- lemi yaratacaktır veya gazın dışarıya aşırı derecede sızmasına neden olacaktır. Otomatik damperlerde ise gazın boşalması- na paralel olarak damperlerin motor ile kapanması planlanır. Damperler odanın yangın dayanımına göre monte edildiği du- var ile aynı derece yangın dayanımına sahip olmalıdır. Aksi hal- de odanın çevresinden gelebilecek yangın tehlikesine karşı en zayıf noktası olacaktır. 4.4 Sızdırmazlık Sağlanması İçin Önlemler Genellikle bu tür odalar elektrik odası, server odası, arşiv vb. amaçla kullanılması nedeniyle söndürme sistemler olmasa dahi yangına karşı belirli dayanımda amaçlanan mekanlardır. Bunun yanı sıra kimi zaman toz, nem ve sıcaklık kontrolü de yapılması nedeniyle çevreye karşı “izole” mekan elde edilmesi amaçlan- maktadır. Bu yalıtım sağlanırken uygun yalıtım ve yapı malze- meleri kullanılması önem kazanmaktadır. F.1 - Kablo Giriş çıkışların yalıtılması F.2- Bus-bar geçişlerinin yalıtılması F.3 - Boru geçişlerinin yalıtımı F.4- Döşeme altı kablo kanal ve galeri girişlerini yalıtımı F.5 - Doğal havalandırma (tavan, duvar ve kapı üzerinde) menfezleri üzerinde otomatik damper kullanılması F.6 – Havalandırmanın %100 oda havası ile kapalı çevrim- li tercih edilmesi F 7 - Oda içerisinde doğrudan geçen bir havalandırma kana- lında sızdırmazlık sağlanması zorlukları F8 - Duvar-tavan-döşeme birleşim yerlerinin yalıtımı 4.2 Basınç Oluşumu İçin Bazı Kriterler a) Gaz miktarı: Ortamda elde edilecek konsantrasyona göre gazın miktarı değişmektedir. Örneğin : A sınıfı yangın için HFC227 gazı ile %7.9 oranında gaz hedeflenirken Argon gazı için bu değer %45 oranındadır. b) Gazın fiziksel özellikleri: Havaya göre ağırlığı da belirleyi- ci bir kriterdir. Örneğin Azot gazı ile FM200 gazı veya Novec1230 sıvısı kulla- nımı arasında fark vardır. c) Gazın boşalma süresi : Kimyasal Gazlarda 10 saniye, İnert gazlarda 60 saniye veya yeni revizyon ile 120 saniye kabul edi- lir. Bu sürelerin uzatılması ani basınç değişimi üzerinde çok önemli faktördür d) Gazın boşalma süresince basıncın regüle edilip edilmedi- ği: Inert sistemlerde silindir çıkışında saklama basıncı olan 200 veya 300 bar yerine 60 bar olarak sabit akış elde edilmesi aşı- rı basınç problemini azaltmaktadır. Manifolda sabit olarak uy- gulanan basınç ani (peak) olarak basınç değişimi olmasını en- geller. Bu sistemler sabit akışlı “Constanst-flow ” vanalı sistem- ler olarak tanımlanmaktadır. e) Gazın ortama boşalması sırasında ortamdan oluşan ba- sınç değişimi : i) İnert Gazlar (Argon, Azot) Regülatörü olmayan stan- dart tip vanalı sistemler ii) İnert gazlar da Basınç Regüleli vanalar ile sağlanan düz akış (Constant Flow) iii) Halokarbonlar (FM200 veya Novec1230 vb) önce negatif sonra pozitif basınç oluşumu: Relief damper çift yön- lü kullanılmalıdır. Klapeler önce içeriye doğru sonra dışarıya doğru hareket edecektir. Görsel 3. Karşı ağırlıkla çalışan damper Görsel 4. Elektrik Motorlu damper TÜYAK Yangın Mühendisliği Dergisi, Sayı 3, s 60-63, 2017

RkJQdWJsaXNoZXIy OTEzMQ==