Ekim-Kasım-Aralık 2017 | Sayı: 3

den olmaktadır. Özellikle bu tip yerlerde toz önemli bir problem oluşturmaktadır. Mesela endüstriyel tesislerin depolarında toz oranının fazla olması bu cihazların kir- lenmesini hızlandırmakta ve kalibrasyo- nunu bozmaktadır. Böylelikle bu dedek- törlerin bakım süreleri uzamakta ve pe- riyot sayıları da artmaktadır. Bu durum işletmede bakım ve işletme maliyetleri- ni artırmaktadır. 2. DUMANI ALGILAMA SÜRESİ Endüstriyel tesislerde yangının se- bep olacağı zararı ve kayıpları azaltmak için; yangının daha başlangıç aşamasın- da, yani dumanın yeni yeni oluştuğu za- man aralığında algılanması gerekmekte- dir. Alevin ortaya çıkması durumunda iş işten geçmiş olacaktır. Daha önce belirt- tiğimiz gibi noktasal tip duman dedektör- leri ile ışın tipi duman dedektörleri pasif dedektörler olup yangın nedeniyle olu- şan dumanın kendilerine gelmesini bek- lemektedirler. Duman ancak belli oran- lara ulaştığında bu dedektörler alarma geçmektedir. (Bakınız Duman Yoğunluğu) Endüstriyel tesislerde çıkan yangın olaylarından elde edilen istatistik ve ve- rilerde yangının başlangıçta çok yavaş ilerlediği ancak alevin ortaya çıkması ile büyük bir hızla geliştiği tespit edilmiştir. Yangın sırasında zaman çok önemlidir. Bu nedenle bilgi işlem odaları, kontrol oda- ları, özel depolar, nihai mamul depola- rı, laboratuvarlar gibi işletme içinde özel öneme sahip mahallerde, muhtemel bir yangının sebep olabileceği zararı ve ka- yıpları azaltmak için algılamanın müm- kün olan en kısa sürede yapılması ge- rekmektedir. Bu amaçla geliştirilen ASD Aktif Hava Emmeli Duman Algılama Sis- temi ile ilgili önemli bilgileri kısaca özet- lemekte fayda görülmüştür. ASD, aktif hava emişli duman algılama sistemidir. Bu nedenle en ufak duman ve gaz partiküllerini algılayarak daha yan- gın başlamadan kullanıcıya ön uyarılar vermektedir. ASD’yi klasik duman algılama sistemle- rinden üstün kılan en önemli özelliği kla- sik duman algılama sistemlerinden tama- men farklı bir algılama metodu kullanma- sıdır. Aktif hava örneklemesi ve lazer ve/ veya LED ışık teknolojisi kullanılarak du- man partikül yoğunluğu ölçümü prensibi ile çalışan sistem, klasik duman dedek- törlerine göre 1000 kat daha fazla hassa- siyete sahiptir. Öyle ki ASD aktif hava emmeli duman algılama dedektörü dumanın içindeki partikülleri, lazer/LED ışık teknolojisi ile donatılmış olan ölçüm hücresi içinde sa- yabilmektedir. Duman partiküllerinin sa- yısına bağlı olarak oluşan duman kon- santrasyonunun artması süreklilik kazan- ması durumunda, ASD Ünitesi farklı sevi- yelerde yangın alarm çıkışları verebilmek- tedir. Bunlar sırasıyla; 1) Alert- Ön uyarı, 2) Action- Mahali kontrol edin uyarısı, 3) Fire 1- Birinci yangın seviyesi, 4) Fire 2- İkinci yangın seviyesi ASD bu seviyelere ulaştığı zaman ken- di iç bünyesindeki röle modelleri vasıta- sıyla sesli ve ışıklı uyarılar verebilmekte- dir. Alert seviyesi genellikle duman kesa- fetinin % 0,005 obscuration/m seviyesi- ne karşılık gelmektedir. Bu seviyede insa- noğlu dumanı gözle göremez, kokusunu alamaz. Action seviyesi %0,01 obscurati- on/m seviyesine karşılık gelmektedir. Bu seviyede insanoğlu dumanı gözle göre- mez ancak kokusunu alabilir. Fire 1 sevi- yesi %0,1 obscuration/m seviyesine kar- şılık gelmektedir. Bu seviyede insanoğlu dumanı ancak gözle görebilir ve koku- sunu alabilir. Fire2 seviyesi % 3-4 obscu- ration/m seviyesine karşılık gelmektedir ki bu seviye standart noktasal tip pasif duman dedektörlerinin dumanı algıladı- ğı seviyedir. Bu duman seviyesinde du- man tavana toplanmıştır ve rengi siyaha yakındır. Bu seviyedeki dumanın güneş ışığında gölgesi oluşur. İşte ASD ilk algı- lama seviyesi olan Alert ile normal nok- tasal tip duman dedektörün algılama se- viyesine karşılık gelen Fire 2’ye göre yak- laşık 1000 katı daha hızlı dumanı yakala- yabilme olanağını işletmeye sağlamak- tadır. Aslında ASD bu özelliği ile işletme- ye ve İtfaiyeye yangında en önemli para- metre olan zamanı kazandırır. ASD’ın üstün özelliklerinden bazıları ise şöyle sıralanabilir; • İşletmede tesis edilmiş veya edi- lecek olan her türlü adreslenebi- lir yangın alarm kontrol sistemi- ne monitör modülleri vasıtası ile bağlanabilir. • Cihaz üzerinden direkt olarak veya bir dizüstü bilgisayar ile program- lanabilmektedir. • BMS ve diğer sistemlerle dijital olarak haberleşebilmektedir. • EN54-20, VdS, LPCB, UL,FM gibi uluslararası birçok onay kurulu- şu tarafından desteklenmektedir. • Pnömatik dizayn programı ile as- pirasyon (hava emme) boruları- nın tasarımı kolaylıkla yapılabil- mektedir. • Ortamdan hava emme boruları va- sıtası ile numune hava alındığın- dan elektrik kablolarının kullanıl- masının sakıncalı olduğu yerler- de rahatlıkla kullanılabilmektedir. (Ex-proof ortamlar gibi) 3. ASD AKTİF HAVA EMMELİ SİSTEMİN AVANTAJLARI Yukarıda anlattıklarımızı kısaca özet- lersek, ASD sisteminin en önemli avan- tajlarını şu şekilde sıralayabiliriz. Hassa- siyet ve algılama süresi, esneklik, bakım kolaylığı, montaj kolaylığı, maliyet. a) Hassasiyet ve Algılama Süresi ASD’ın hassasiyetinin noktasal tip de- dektörlere göre 1000 kat daha fazla olma- sı endüstriyel tesislerde en önemli prob- lem olarak görülen duman algılamasın- daki gecikmeyi önlemektedir. Koruma ya- pılacak mahal içinde tesis edilen numu- ne hava toplama boruları yaklaşık 6 ile 21 mm çapındadır. Bu borular üzerinde açılacak delikler üzerinden ASD içindeki özel aspiratör vasıtasıyla ortamdan sü- rekli olarak belli bir debide numune hava aktif olarak toplanır. Böylelikle çok has- sas ve erken bir şekilde ortamda oluşan duman yakalanabilmektedir. b) Esneklik ASD numune hava toplama boruları işletme içinde istendiği gibi kolaylıkla monte edilebilir. Ayrıca ASD’ın kullanıl- dığı mahallerde noktasal duman dedek- törleri için gerekli olan elektrik tesisatı- na gerek yoktur. 90 TÜYAK YANGIN MÜHENDİSLİĞİ SAYI 3 TEKNİK BİLGİ

RkJQdWJsaXNoZXIy OTEzMQ==